«Ապահով չէ» գրությունը (Chrome-ում՝ «Not secure») հայտնվում է երկու դեպքում։ Կա՛մ կայքի հասցեն սկսվում է http://-ով, այսինքն՝ կապն ընդհանրապես գաղտնագրված չէ։ Կա՛մ կայքն ունի HTTPS, բայց սերտիֆիկատի ժամկետն անցել է, կամ այն տրված է ուրիշ հասցեի համար։ Սա շտկվում է սերտիֆիկատ տեղադրելով։ Կայքերի մեծ մասի համար այն անվճար է և ինքնուրույն է երկարաձգվում, եթե հոստինգը ճիշտ է կարգավորված։ Իսկ եթե կայքում քարտեր են ընդունում, սերտիֆիկատը պետք է նաև բանկին։
Ինչ է տեսնում այցելուն, և ինչ կփոխվի Chrome-ում
Այժմ բրաուզերը հասցեի տողում գրում է «Ապահով չէ» և դրանով սահմանափակվում։ Google-ը հայտարարել է, որ դա փոխվելու է։ 2025 թվականի հոկտեմբերի հոդվածում ընկերությունը գրում է, որ Chrome 154-ում (հոկտեմբեր 2026) լռելյայն միացնելու է «Always Use Secure Connections» ռեժիմը․ մինչև առանց HTTPS հանրային կայք առաջին անգամ մտնելը բրաուզերը ցույց կտա պատուհան «Continue to site» ու «Return» կոճակներով և թույլտվություն կհարցնի։ Իսկ Safe Browsing-ում ընդլայնված պաշտպանություն միացրածների համար դա պետք է սկսվի ավելի շուտ՝ Chrome 147-ից (ապրիլ 2026)։ Ձեր այցելուների մոտ արդյոք թողարկվել է 154 տարբերակը, ես չեմ ստուգել, այդ պատճառով էլ գրում եմ «հայտարարել է», ոչ թե «արդեն աշխատում է»։
Պատճառն այն է, որ HTTP-ով աշխատող կայքեր գրեթե չեն մնացել։ Նույն հոդվածի տվյալներով՝ Windows-ում Chrome-ով էջերի բացումների 95%-ն անցնում է HTTPS-ով, իսկ եթե հաշվենք միայն հանրային կայքերը՝ 98%-ը։ Linux-ում՝ 84% և գրեթե 97%։ Android-ում հանրային կայքերի համար այդ ցուցանիշը 99%-ից ավելի է։ Առանց HTTPS կայքը դարձել է բացառություն, և այցելուն դա նկատում է հենց այդ պատճառով։
Ինչու է բանկը հարցնում սերտիֆիկատի մասին
Եթե պատրաստվում եք կայքում քարտեր ընդունել, սերտիֆիկատը բանկի պահանջներից է։ Ամերիաբանկի ինտերնետ էքվայրինգի պայմաններում (խմբագրություն 9, հաստատված 21.04.2026, ուժի մեջ է 27.04.2026-ից) 4.8 կետը պահանջում է «կայքում տեղեկատվության պաշտպանության (գաղտնագրման) ժամանակակից ստանդարտներ» և դա հաստատող փաստաթուղթ, այսինքն՝ սերտիֆիկատ։ 4.7 կետը պահանջում է առանձին փաստաթուղթ դոմենի նկատմամբ իրավունքի վերաբերյալ։ Սերտիֆիկատի տեսակը բանկն այս տեքստում չի հստակեցնում։ Ինչպես է մյուս բանկերում, ես չեմ ստուգել։ Կայքի նկատմամբ բոլոր պահանջների ցանկը ներկայացված է էքվայրինգի համար կայքի նկատմամբ բանկի պահանջները հոդվածում։
Ինչպես հասկանալ, թե կոնկրետ ինչ վիճակ է ձեզ մոտ
Բացեք կայքը հեռախոսով, ապա հավաքեք հասցեն http://-ով ու տեսեք, թե ինչ կլինի։ Սեղմեք հասցեի կողքի նշանին և գտեք սերտիֆիկատի ամսաթվերը։
| Ինչ եք տեսնում | Ինչ է եղել | Ինչ անել |
|---|
«Ապահով չէ», հասցեն սկսվում է http://-ով | Սերտիֆիկատ չկա, կամ այցելուներին չեն ուղղորդում ապահով հասցեին | Տեղադրել սերտիֆիկատ և միացնել վերահասցեավորումը http-ից դեպի https |
| Ամբողջ էկրանով էջ՝ վտանգի մասին զգուշացմամբ | Սերտիֆիկատի ժամկետն անցել է կամ այն տրված է այլ հասցեի համար | Երկարաձգել կամ վերաթողարկել, ստուգել ավտոերկարաձգումը |
Կողպեքը կա, բայց նկարների կամ սկրիպտների մի մասը բեռնվում է http://-ով | Կոդում մնացել են հին հասցեները | Ռեսուրսների հասցեները փոխարինել https://-ով |
www-ով բացվում է, առանց www խնդիր է տալիս (կամ հակառակը) | Սերտիֆիկատը տրված չէ հասցեի երկու տարբերակի համար | Թողարկել սերտիֆիկատ երկու տարբերակի համար էլ |
Անվճար սերտիֆիկատ, թե՞ վճարովի
Անվճար տրամադրում է, օրինակ, Let’s Encrypt-ը՝ ISRG կազմակերպության ոչ առևտրային նախագիծը։ Նրանց տեղեկատվական բաժնում նշված է, որ իրենք սերտիֆիկատների համար գումար չեն վերցնում, սակայն հոստինգ-պրովայդերները, որոնք այն միացնում են հաճախորդների համար, երբեմն փոքր վճար են գանձում։ Այդպիսի սերտիֆիկատի ժամկետը 90 օր է, խորհուրդ են տալիս երկարաձգել 60 օրը մեկ։ Այն հաստատում է միայն, որ հասցեն պատկանում է պատվիրատուին (այսպես կոչված դոմենի ստուգում՝ DV)։ Կազմակերպության ստուգմամբ սերտիֆիկատներ Let’s Encrypt-ը չի տրամադրում։ Մի քանի ենթադոմեն ունեցող կայքի համար կա փոխարինող նիշով սերտիֆիկատ (wildcard), որը թողարկվում է DNS-ով ստուգման միջոցով։
Վճարովի սերտիֆիկատները լինում են նաև կազմակերպության ստուգմամբ (OV)։ Տեղական գրանցող reg.am-ն առաջարկում է wildcard, DV և OV սերտիֆիկատներ, գները ես չեմ նայել։ Փոքր բիզնեսի սովորական կայքի համար լիովին բավական է DV-ն. այցելուն տեսնում է կողպեքը, և դա բավարար է։ Վճարովին պետք է այն դեպքում, երբ դա ուղղակիորեն պահանջում է բանկը կամ գործընկերը։ Այդ պատճառով գնելուց առաջ կարդացեք, թե կոնկրետ ինչ է գրված պահանջներում։
Ինչու է պետք լինելու ավելի ու ավելի հաճախ երկարաձգել
Սերտիֆիկացման կենտրոնների կանոնները փոխում է CA/Browser Forum-ը։ Քվեարկությունն ավարտվել է 2025 թվականի ապրիլի 11-ին. հիմք են ընդունել Apple-ի առաջարկը, Google-ը պաշտպանել է այն։ Ըստ DigiCert-ի աղյուսակի՝ սերտիֆիկատի առավելագույն ժամկետը կրճատվում է հետևյալ կերպ․
| Ժամանակահատված | Սերտիֆիկատի առավելագույն ժամկետ |
|---|
| Մինչև 2026 թվականի մարտի 15-ը | 398 օր |
| 2026 թվականի մարտի 15-ից | 200 օր |
| 2027 թվականի մարտի 15-ից | 100 օր |
| 2029 թվականի մարտի 15-ից | 47 օր |
Տարին մեկ անգամ ձեռքով երկարաձգել դեռ հնարավոր էր։ 47 օրը մեկ ձեռքով ոչ ոք չի երկարաձգի։ Ուրեմն երկարաձգումը պետք է կատարվի ավտոմատ, իսկ դրա մասին նամակները պետք է գան այն մարդուն, ով կկարդա դրանք։ Հարցրեք հոստինգին՝ միացվա՞ծ է ավտոերկարաձգումը։ Ո՞ւմ հասցեին են գալիս ծանուցումները։ Եթե այնտեղ ֆրիլանսերի էլփոստն է, ում հետ վաղուց չեք աշխատում, փոխարինե՛ք։
Ինչ անել այսօր
- Բացեք կայքը
http://-ով և https://-ով, www-ով և առանց դրա։ Գրի առեք, թե ինչ է ցույց տալիս բրաուզերը։
- Գտեք սերտիֆիկատի ավարտի ամսաթիվը և նշեք այն օրացույցում՝ երկու շաբաթ առաջ հիշեցմամբ։
- Հարցրեք հոստինգին ավտոերկարաձգման և նամակների հասցեի մասին։
- Ստուգեք, որ դոմենը գրանցված լինի ձեր անունով․ սերտիֆիկատն ու կայքը գործում են այնքան, քանի դեռ գործում է դոմենը։ Թե ինչպես է դա կազմակերպված .am գոտում, գրված է դոմենի գրանցման մասին հոդվածում։
- Եթե պատրաստվում եք էքվայրինգ միացնել, նախապես հավաքեք դոմենի և սերտիֆիկատի փաստաթղթերը։
Մենք հետևում ենք դոմենի և սերտիֆիկատի ժամկետներին կայքի սպասարկման շրջանակում՝ ամսական սկսած 20 000 ֏-ից։ Եթե ունեք ադմինիստրատոր և ավտոերկարաձգումն աշխատում է, մեր կարիքը չունեք։ Իսկ եթե վստահ չեք, թե ինչպես է ձեզ մոտ, գրեք կայքի հասցեն. կնայեմ ու կասեմ, թե ինչ տեսա։
Աղբյուրներ