2026 թվականի հուլիսի 3-ին ընդունված ՀՕ-309-Ն օրենքը պարտադիր է դարձնում էլեկտրոնային հսկիչ դրամարկղային մեքենայի (e-CRM) կիրառումն ապրանքների վաճառքի, աշխատանքների կատարման և ծառայությունների մատուցման ժամանակ, բայց միայն այն ոլորտներում, դեպքերում և ժամկետներում, որոնք կսահմանի կառավարությունը։ Օրենքի հիմնական մասն ուժի մեջ է մտնում 2027 թվականի հունվարի 1-ից, իսկ առանց պարտադիր ՀԴՄ-ի գործարքի համար տուգանքը 500 000 դրամ է։ Կհայտնվեն արդյոք առցանց խանութներն այդ ցանկում, դեռ հայտնի չէ․ որոշման նախագիծը պետք է ներկայացվի 2026 թվականի դեկտեմբերի առաջին տասնօրյակում, իսկ ընդունվի՝ երրորդում։ Այս հոդվածի տվյալները ստուգվել են 2026 թվականի հոկտեմբերի 30-ին, և կառավարության որոշումից հետո հոդվածը պետք կլինի թարմացնել։
Ինչն է արդեն որոշված
Ես բացել եմ օրենքը arlis.am կայքում և ուսումնասիրել 8-րդ, 12-րդ ու 13-րդ հոդվածները։ 8-րդ հոդվածով փոփոխվում է Հարկային օրենսգրքի 380.1 հոդվածը։ Նոր՝ 1.1 մասը ՀԴՄ-ի կիրառությունը պարտադիր է դարձնում կազմակերպությունների, անհատ ձեռնարկատերերի և նոտարների կողմից ապրանքների վաճառքի, աշխատանքների կատարման ու ծառայությունների մատուցման ժամանակ, իսկ ոլորտները, դեպքերն ու ժամկետները սահմանում է կառավարությունը։ Նույն հոդվածի 4-րդ մասը կառավարությանը հանձնարարում է սահմանել ՀԴՄ-ի տեխնիկական պահանջները, դրա հաշվառման կարգն ու կտրոնին ներկայացվող պահանջները, ինչպես նաև, ըստ օրենքի բնագրի ձևակերպման, պահանջներ՝ «ինտերնետային կայքին կամ էլեկտրոնային հավելվածին (էլեկտրոնային առևտրային հարթակին)»։
Տուգանքը սահմանված է 416-րդ հոդվածում․ նոր՝ 1.1 մասը նախատեսում է 500 000 դրամ՝ առանց պարտադիր ՀԴՄ-ի յուրաքանչյուր գործարքի համար։ Օրենքի 13-րդ հոդվածը սահմանում է, որ հիմնական մասն ուժի մեջ է մտնում 2027 թվականի հունվարի 1-ից, իսկ 8-րդ հոդվածով նախատեսված ենթաօրենսդրական ակտերը պետք է ընդունվեն մինչև այդ ամսաթիվը։ arlis.am-ի էջի մետատվյալներում նշված է այլ ամսաթիվ՝ 01.09.2026։ Սակայն ըստ նույն 13-րդ հոդվածի՝ դա 1-ին հոդվածի (2-րդ և 3-րդ կետեր) և 9-րդ հոդվածի ուժի մեջ մտնելու ամսաթիվն է, իսկ մնացածի, այդ թվում՝ 8-րդի համար գործում է 2027 թվականի հունվարի 1-ը։
Ինչը դեռ որոշված չէ
Վարչապետի 09.09.2026 թ. թիվ 901-Ա որոշմամբ հաստատվել է օրենքի կիրարկումն ապահովող միջոցառումների ցանկը։ Հավելվածի 3-րդ կետում նշված է կառավարության որոշման նախագիծը՝ ՀԴՄ-ի պարտադիր կիրառման ոլորտների, դեպքերի և ժամկետների վերաբերյալ։ Նախագիծը պետք է ներկայացվի 2026 թվականի դեկտեմբերի առաջին տասնօրյակում, իսկ ընդունվի՝ երրորդում։ Առցանց խանութները որոշման տեքստում նշված չեն։
Դեռևս հստակեցված չէ երեք հարց․ արդյոք առցանց խանութները կներառվեն ցանկում, ինչ տեխնիկական պահանջներ կներկայացվեն կայքերին, և ինչպես է տրամադրվելու կտրոնն առցանց վճարման դեպքում։ Իսկ թե որքան կարժենա կտրոնների տրամադրման լուծումը, դեռ ոչ ոք չգիտի։
| Ամսաթիվ | Ինչ է տեղի ունենում |
|---|
| 3 հուլիսի 2026 | Օրենքն ընդունվել է |
| 15 հուլիսի 2026 | Օրենքը ստորագրվել է |
| 16 հուլիսի 2026 | Օրենքը հրապարակվել է |
| 1 սեպտեմբերի 2026 | Ուժի մեջ են մտնում 1-ին հոդվածը (2-րդ և 3-րդ կետեր) ու 9-րդ հոդվածը․ ինչ կա դրանցում, չեմ կարդացել |
| 9 սեպտեմբերի 2026 | Թիվ 901-Ա որոշումը, գործում է 10.09.2026-ից |
| 2026 թ. դեկտեմբերի առաջին տասնօրյակ | Ոլորտների և ժամկետների մասին որոշման նախագծի ներկայացման ժամկետը |
| 2026 թ. դեկտեմբերի երրորդ տասնօրյակ | Որոշման ընդունման ժամկետը |
| 1 հունվարի 2027 | Օրենքի հիմնական մասը, ներառյալ 8-րդ և 416-րդ հոդվածները |
Ինչպես ստուգել ինքնուրույն
Բացեք arlis.am կայքը և գտեք օրենքը ՀՕ-309-Ն համարով․ նայեք 8-րդ, 12-րդ և 13-րդ հոդվածները։ Այնուհետև գտեք 09.09.2026-ի թիվ 901-Ա որոշումը և հավելվածի 3-րդ կետը․ այնտեղ նշված է պարտադիր կիրառման վերաբերյալ որոշման նախագիծը («էլեկտրոնային հսկիչ դրամարկղային մեքենայի պարտադիր կիրառության գործունեության ոլորտները, դեպքերը և ժամկետները»)։ Երբ կառավարությունն ընդունի որոշումը, այն արժե փնտրել այս նախագծի վերնագրի բառերով․ վերջնական անվանումը կարող է տարբերվել։ Եթե ցանկում հայտնվեն առցանց խանութները կամ էլեկտրոնային առևտրային հարթակները, ուրեմն պարտավորությունը կտարածվի նաև ձեզ վրա։
Ինչ անել հիմա
- Հարցրեք ձեր հաշվապահին, թե արդյոք ձեր բիզնեսն այսօր կիրառում է ՀԴՄ, և ինչպես են ձևակերպվում վաճառքները կայքի միջոցով։ Առցանց խանութների համար գործող կանոնները ես չեմ ստուգել։
- Մի՛ գնեք և մի՛ պատվիրեք «ՀԴՄ առցանց խանութի համար» մինչև կառավարության որոշման հրապարակումը․ կայքերի համար պահանջները դեռ չկան, և կարող եք սխալ լուծում գնել։
- Բյուջեում նախատեսեք պատվերի ձևակերպման փուլի լրամշակման ծախսերը․ դրանց ծավալը պարզ կդառնա տեխնիկական պահանջների հրապարակումից հետո։ Թե ինչից է ձևավորվում խանութի բյուջեն, նկարագրված է առցանց խանութի արժեքի մասին հոդվածում։
- Հետևեք որոշմանը arlis.am կայքում․ այնտեղ հրապարակված են թե՛ օրենքը, թե՛ որոշումը։
Թե կոնկրետ ինչ են փոխում 2026 թվականի սեպտեմբերի 1-ից ուժի մեջ մտնող 1-ին հոդվածը (2-րդ և 3-րդ կետեր) ու 9-րդ հոդվածը, ես չեմ ուսումնասիրել։ Եթե հաշվապահը կամ բանկը հղում են անում դրանց, խնդրեք կետի համարը և կարդացեք ինքնուրույն։
Ինչ է սա նշանակում խանութի սեփականատիրոջ համար
Եթե առցանց խանութները ներառվեն ցանկում, առցանց վաճառքի ժամանակ անհրաժեշտ կլինի կտրոն տրամադրել, և ծրագրավորողը պետք է ՀԴՄ-ն ինտեգրի պատվերի ձևակերպման գործընթացում։ Եթե չներառվեն, այս նորմով որևէ պարտավորություն չեք ունենա, քանի դեռ ցանկը չեն փոխել։ Ամեն դեպքում, մինչև որոշման հրապարակումը կայքում փոփոխություններ անելու կարիք չկա։ Մենք կինտեգրենք ՀԴՄ-ն խանութում, երբ հայտնի դառնան տեխնիկական պահանջները, և նախապես կնշենք աշխատանքի ծավալը։ Կայքում քարտերով վճարումներ ընդունելու հարցերը մանրամասն քննարկել ենք կայքում վճարումների մասին հոդվածում։
Սա տեղեկատվական պարզաբանում է, ոչ թե իրավաբանական խորհրդատվություն։ Հարկային հարցերը ճշտեք ձեր հաշվապահի կամ իրավաբանի հետ։
Աղբյուրներ